Blogbericht

  • Heb ik iets te snel ‘ja’ gezegd?

    25 maart 2016
    door

    “Heb ik iets te snel ‘ja’ gezegd?” vroeg ik me af vlak voordat de camera’s begonnen met draaien. Het was een zomerse ochtend en onvoorbereid zou ik met de rest van de wereld delen wat vóór dit moment nog maar een handjevol mensen wist: ik ben depressief geweest. Ik zou mijn levensverhaal in detail omschrijven. En niet geheel onbegrijpelijk, was ik nerveus.
    Waar ik met name tegenop zag was de reactie van mensen die niet al wisten dat ik depressief ben geweest: klasgenoten, sommige familieleden en goede kennissen. Ik ben normaal gesproken niet iemand die snel over persoonlijke dingen praat, ook al heb ik daar niks op tegen.
    Wat het doen van het interview voor ‘To my loved ones’ ook lastig maakte is dat er een taboe over depressie heerst. De documentaire heb ik om die reden bewust niet te veel gepromoot via bijvoorbeeld Facebook en ik heb tijdens het interview heel erg rekening moeten houden met mijn verwoordingen. Nu wil de documentaire dit taboe natuurlijk juist aankaarten, maar of dat ook succesvol gebeurt is altijd maar de vraag.

    Er zijn naar mijn idee twee belangrijke redenen voor waarom mensen het niet graag over depressie hebben. Als eerste zijn mensen in de veronderstelling dat depressie een emotie of gemoedstoestand is. Als je het goed hebt, dat wil zeggen, als je niet arm bent en voldoende liefde en aandacht krijgt, dan mag je niet depressief zijn. De tweede reden is dat mensen depressie zien als een ziekte, en een ziekte zien als iets waar je zelf geen invloed op hebt: iets dat je overkomt en dat een ander, zeg, een dokter voor je op moet lossen.

    Het is het wel waard om te vermelden dat, afhankelijk van je definitie van dit woord, depressie -naar mijn idee- wel degelijk als ‘ziekte’ ervaren kan worden. In mijn gesprekken met mensen die ook een depressie hebben meegemaakt kom ik telkens weer tot de conclusie dat we één woord gebruiken voor een breed scala aan mogelijke ervaringen. Dit is natuurlijk niet erg nuttig bij het helpen van mensen óf bij het opklaren van misvattingen over het onderwerp. Het is een beetje alsof je naar de dokter gaat met last van pijn, zonder de dokter uit te leggen waar je de pijn voelt en wat voor pijn het is.

    Ik kan dus niet voor iedereen spreken, maar ík ervoer depressie in elk geval niet als ziekte of emotie of gemoedstoestand. Voor mij was het hoe ik naar de wereld keek. Het is niet moeilijk om tot de conclusie te komen dat het leven geen zin heeft. En ik bedoel daarmee niet een gevoel van zinloosheid -een soort leegte-, maar een op logica gebasseerd feit. Dit in combinatie met de overtuiging dat het leven niet leuk is, laat iemand al snel tot de conclusie komen dat het beter is niet te leven.

    Waarom moeten we altijd maar door willen gaan? Mag je dit spel genaamd ‘leven’ niet gewoon niet leuk vinden, ongeacht het feit dat je, in vergelijking met veel andere spelers, met een voorsprong begint en de regels in jouw voordeel werken? Toen ik depressief was verbaasde me het dat men koste wat het kost de dood van anderen wil vermijden, zelfs als de persoon in kwestie niets liever wil dan dood zijn. Geboren worden is als een ongeveer 80 jaar durend contract dat iemand anders voor je ondertekend heeft en waarvan je zelfs niet mag vinden dat de voorwaarden niet deugen.

    Nu ik hersteld ben vind ik dat we depressieve mensen altijd moeten proberen te helpen. Hulp is van groot belang bij het verbeteren of opklaren van een depressie — als niet noodzakelijk. Maar ik vind ook dat het oké moet zijn om een depressie te hebben en dat we niet boos hoeven te worden op mensen die ervoor hebben gekozen om uit het leven te stappen. Depressie heeft niks met doorzetten te maken, of het zijn van een sterk of zwak persoon. En het zou naar mijn mening niet geklassifiseerd moeten worden als levensfase of ziekte. Mijn depressie had te maken met de onaangename gedachte dat het leven eigenlijk helemaal niet zoveel voorstelt. We doen ontzettend ons best om uiteindelijk niks bereikt te hebben. Van kinds af aan worden we beoordeeld en krijgen we regelmatig te horen dat we niet goed genoeg zijn. We worden gedwongen om ons te houden aan de regels van anderen, zoals die van wetboek, het schoolsysteem, ouders en sociale omgangsnormen. We hebben er niet voor gekozen om te leven, en we mogen er blijkbaar ook niet voor kiezen om het te beëindigen.

    Verreweg de meeste mensen vinden zelfdoding egoïstisch, zelfzuchtig en laf, en kunnen zich moeilijk inleven in de gedachtegang van suïcidale mensen. Maar toen ik depressief was dacht ik juist dat de wereld beter af zou zijn zonder mij. Ik dacht dat mijn bestaan een last was voor anderen en dat ik niets van waarde kon toevoegen aan de levens van de mensen om mij heen. De conclusie om niet verder te willen leven was voor mij geen irrationele. Het was niet gebaseerd op een gevoel, gemoedstoestand of emotie, maar het leek voor mij, gezien de status quo, de enige uitweg. Schijn bedriegt en gelukkig ben ik van gedachten veranderd.

    Het leven hoeft namelijk niet ervaren te worden als straf. Er zijn zoveel interessante activiteiten te doen, mensen te ontmoeten, reizen te maken en nieuwe dingen te leren. Dat het leven zinloos is hoeft niet te betekenen dat je er geen plezier uit kunt halen. We hebben allemaal wel doelen die we graag willen bereiken of dingen die we graag een keer gedaan willen hebben: skydiven, een wereldreis maken, piano leren spelen, eten in een sterrenrestaurant, een boek schrijven, enzovoorts. Welkom op Aarde, je hoeft je hier werkelijk geen moment te vervelen. En misschien ben je dingen doen wel zat en neem je een tijd lang vakantie of zoek je geluk in andere dingen, zoals meditatie. Dàt vergt wél moed en doorzettingsvermogen. Dus hoewel het leven soms niet veel voor lijkt te stellen, en zinloos is en lang niet altijd leuk is, is het rijk aan ontzettend waardevolle ervaringen, inzichten, vriendschappen en leermomenten. Je bent er nu toch, dan kun je er net zo goed het beste van maken.

    Het interview is uiteindelijk opnieuw gedaan. Ik was niet geheel tevreden met mijn antwoorden en Sanne, Tom en Alain waren niet geheel tevreden met de kwaliteit van het opnamemateriaal. Hoewel ik nog steeds erg nerveus was en vind dat ik sommige dingen veel beter had kunnen verwoorden, ben ik wel tevreden met het tweede interview. Ik vertelde een samenhangend verhaal en kon beter mijn gedachten onder woorden brengen. En ik ben ook heel blij dát ik het interview heb gedaan. Niet omdat ik denk dat mijn woorden mensen van hun depressie zullen laten herstellen, maar omdat ik vind dat wat ik zei gezegd moest worden en omdat ik hoop dat het mensen aanmoedigt om erover te praten. Omdat inzien dat er een probleem is, de eerste stap is naar een oplossing.

    «   »

  • Nieuwste berichten

    Alle berichten