Blogbericht

  • De kip of het ei

    25 januari 2016
    door

    Zoals je in mijn blogbericht ‘Ik heb toch zeker geen stoornis?!’ hebt gelezen, kwam ik er na talloze teleurstellingen in mijn leven achter dat ik aan depressie en angst leed. Nu kun je je het volgende afvragen: hadden depressie en angst geleid tot teleurstellingen, of, hadden teleurstellingen geleid tot depressie en angst? Een typische ‘de kip of het ei’ vraag. Waren mijn psychische problemen de oorzaak of het gevolg van alle ‘mislukkingen’?

    Ik ga nu geen specifiek antwoord geven op deze vraag met betrekking tot mijn eigen situatie, maar geef een voorbeeld van beide mogelijkheden, zoals het in de praktijk vaak voorkomt.

    Depressie en angst als oorzaak
    Depressief en angstig zijn kost veel cognitieve (denkprocessen) en fysieke energie. Energie die je níét in werk of andere activiteiten kunt steken. Depressie en angst zorgen er onder andere voor dat je niet helder kunt denken, moeilijk keuzes kunt maken, je slecht kunt concentreren en plannen, situaties ontwijkt en niet kunt genieten van activiteiten. Deze dingen bij elkaar verstoren het vermogen om prioriteiten te stellen en doelgericht te handelen. Ze belemmeren het individu bij het op adequate wijze deelnemen aan, en uitvoeren van werk en andere (sociale) activiteiten. Met als gevolg: werkgerelateerde en/of sociale afwijzingen, mislukte projecten, isolement, negatief zelfbeeld… Teleurstellingen dus. Depressie en angst maken het een individu vrijwel onmogelijk om, op constructieve en bevredigende wijze, vorm en inhoud te geven aan het leven.

    Depressie en angst als gevolg
    Depressie en angst kunnen ontstaan naar aanleiding van een specifieke gebeurtenis, of reeks gebeurtenissen: het verlies van een dierbare, het overleven van een ernstig ongeluk of andere levensbedreigende situatie (trauma), echtscheiding of verlies van werk, (langdurig) misbruik of mishandeling… Dergelijke gebeurtenissen kunnen bij het idividu het basale gevoel van veiligheid ernstig aantasten. Zodanig, dat het vertrouwen in mensen, bepaalde aspecten van het leven of het leven zelf, vermindert of zelfs verdwijnt. Met depressie en angst als mogelijk gevolg. En dat heeft vanuit evolutionair oogpunt een ‘oerfunctie’: het vergroot de kans op overleven in een wereld die je wantrouwt, als onveilig ervaart. Met een depressie sluit je je namelijk, emotioneel en/of fysiek, van de wereld af. De kans om (wederom) in een emotioneel of fysiek onveilige situatie terecht te komen wordt dan kleiner. En angst zorgt ervoor dat je situaties snel als bedreigend beschouwd, zodat je altijd klaar bent voor een vecht- of vluchtreactie, om jezelf te redden uit een eventueel onveilige situatie. Depressie en angst bieden zo eigenlijk een soort van ‘surrogaat veiligheid’.

    Bedenk dat depressie en angst nóóit iemands ‘keuze’ zijn. Het zijn onbewuste reacties en ontwikkelingen, in gebieden in onze hersenen waar wij met ons ‘bewust denken’ niet zomaar invloed op kunnen uitoefenen. Ook moet er bij beide voorbeelden sprake zijn van aanleg voor depressie en angst bij het idividu. Immers, er zijn genoeg mensen die heel erge dingen meemaken, maar geen depressie of angst ontwikkelen. En sommigen mensen zijn depressief en angstig zonder dat hiervoor een duidelijke oorzaak aan te wijzen is.

    Depressie en angst komen ook vaak voor als ‘mengvormen’ van bovenstaande voorbeelden. In elk geval komt het altijd voort uit een basaal gevoel van onveiligheid. De volgende keer ga ik daar verder op in. Wanneer voelen we ons onveilig? En wat hebben we nodig om ons wèl veilig te voelen?

    Linda.

     

    «   »

  • Nieuwste berichten

    Alle berichten